The news is by your side.

انارشیزم / نورالله جلالزی

0

ډېری وخت به مو د انارشيست او انارشیزم (Anarchism) کلمې اورېدليوي، چې وايي دا ډله په هیواد کې انارشیزم ته لاره هواروي، غواړي په هيواد کې انارشیزم او ګډوډي رامنځته کړي او له دې لارې خپلو شومو اهدافوته ځان رسوي او… خو انارشیزم وایي څه ته؟

انارشیزم له (Anarchia) یوناني کلیمې څخه اخیستل شوې چې د حکومت دنشتون په مانا ده.

په سیاسي ډګر کې انارشيزم هغې مفکورې ته وایي چې هیڅ سیاسي قدرت نهمني.  یا په بل عبارت هر ډول دولتي قدرت او حاکمیت ردوي.

انارشیست هغه چا ته وایي چې هیڅ اقتدار و نه مني او د هر ډول حاکمیتسره دښمني وکړي.

که څه هم د انارشیزم ریښه له دولت سره د دوښمني پر مانا ده، خو هیڅ منظم ټولنیز او دیني سازمان هم نه مني.

انارشیستان پر دې باور دې چې انسان ټولنیز پیدا دی او انساني طبعت د دېوړتیا لري چې بې د قانون له مرستې په ټولنه کې نظم مراعات کړي،

نو ځکهقوانینو او حکومت ته اړتیا نه لري. د دوی په آند د ظلم، استبداد او هرېټولنیزې  ستونزې اصلي سرچینې قوانین دي.

د انارشیزم اصطلاح په حقیقت کې  لکه څنګه چې په ورځنیو سیاسي بحثونواو رسنیو کې د مطلقې ګډوډۍ

په مانا کارول کېږي نه ده، دوی د ګډوډيغوښتونکي نه، بلکې رودونکي دي.  دوی د یوې داسې ټولنې غوښتونکي ديچې هلته هیڅ ډول منظم حاکمیت نه وي،

بلکې انسانان په خپلواکه توګه له یوبل سره مرسته کوي او هلته په داوطلبانه بڼه خپلواکې ټولنې را منځته کېږي.

که څه هم ټول انارشیستان د دولت او قوانینو خلاف دي، خو د فردي ژوند اوټولنیزو اړتیاوو پر اساس په عمومي ډول پر دریو ډلو وېشل کېږي.

دا درېډلې له دولت سره پر مبارزې، د طبعي نظامونو پر تایید او له دین او دیندارۍسره پر دوښمني سره ګډېږي.

1- کمونیستي انارشیزم:

د کمونیستي انارشیزم پلویان پر دې باور دې چې یوه انارشیستي ټولنه بایدمکمله پر ځان بسیا وي.

څنګه چې انسان ټولنیز موجود دی، ټول کارونه پهګډه کوي، نو دوی ته نه ښایي چې فردي ملکیت ولري، بلکې د ټولو شتمنيوېباید سره ګډې وي،

خو دا شراکت باید طبعي وي، نه د قوانینو له لارې.

2- فرد محوره یا وګړپاله انارشیزم:

د فرد محوره انارشیزم پلویان د کمونیستي انارشیزم پر خلاف د فردي ملکیتغوښتونکي دي. دوی وایي چې د هر ډول جامعې یوازینی هدف باید فرديخپلواکي ته کار کول وي، خو د فردي خپلواکي تر ټولو غټ دښمنان دولت اوقانون دي.

3- سنډیکالیستي انارشیزم:

دا ډول انارشیزم پر هغو سازمانانو تکیه کوي چې د کارګرې طبقې له لورېجوړ شوي وي. دا ډله وایي چې کارګران باید داسې ټولنې ولري چې داستثمار

 په مقابل کې د دوی دفاع وکړای شي. دوی هم لکه د دوو نورو ډلو دفساد اصلي جرړې دولت او قانون بولي.

د انارشیزم مفکوره که څه هم ډېره پخوانۍ ده، خو په اوسني مفهوم د لومړيځل لپاره د انګلېسي پوه (ولیم ګادوین) له خوا مطرح شوه

او  فرانسوي متفکر(جوزوف پرودن) هر اړخیز بحثونه پرې وکړل. د اوسني انارشيزم سابقهتقریباً یو نیم سل کاله ته رسېږي.

انارشیزم د یوه سیاسي  مکتب په حیث دشلمې پېړۍ تر لومړۍ نیمایي پورې د وخت له نورو سیاسي مفکورو سره پهڅنګ زغلوله خو وروسته بیا مخ په زوال لاړ.

(Visited 10 times, 1 visits today)

Leave A Reply

Your email address will not be published.