The news is by your side.

د پروفيسور لطیف ناظمي پر «گهربار ما فارسی/پارسی است»، د دوکتور خالدي نقد

ژباړن : سيلانی

0
د «فرهنګ و اندیشه» پۀ پاڼه کې د پروفیسور لطیف ناظمي، چې د فارسي ادبیاتو استاد دی، یو لیکنه د «گهربار ما فارسی/ پارسی است» تر سرلیک لاندې خپره شوې ده.
هغه څۀ چې ښاغلي لطیف نظامي لیکلي ورسره ستونزه نۀ لرم او ورسره موافق یم. هغه دا چې د دري، فارسي او تاجیکي ژبو ريښې یوه ګڼم. پۀ ځانګړې توګه د دوکتور محمود افشار یزدی لۀ دې نظر سره ډېر موافق یم چې لیکي:
«دري ژبه مخکې لۀ دې چې ایران پورې وتړل شي، دا ژبه د افغانستان او تاجیکستان ژبه وه. ځکه ددې ژبې پیدایښت او پایښت پۀ پخواني خراسان، ماوراءالنهر( بخارا و سمرقند)، بلخ او غزني کې شوی دی. رودکي، عنصري، فردوسي، فرخي او داسې ډېر غښتلي لیکوالان او شاعران پۀ خراسان کې زېږېدلي او ستر شوي دي. سعدي، حافظ او دې ورته نور شاعران څو پېړۍ را پیدا شوي.»
مګر د نظامي لۀ وروستۍ جملو سره موافق نۀ یم، چې لیکي:« زموږ ژبه فارسي یا پارسي ده…» نظامي لۀ علمي استدلال پرته پۀ خپلو لیکنوکې د «دري» کلمه غورځوي. نظامي د هرات ولایت دی. هغه سیمه چې د تیموریانو پۀ وخت کې د خراسان پلازمېنه وه.
د عربو مؤرخینو پۀ لیکنو کې، د عربو لۀ خوا د خراسان د نیولو پر مهال د خراسان د وګړو ژبه پۀ وضاحت سره دري یاده شوې ده. دا چې ښاغلی نظامي ولې د دري ژبې پر ځای خپله ژبه فارسي ګڼي، کېدای شي لامل یې داوي چې ایراني ملګري یې خفه نشي.
د فارسي ایراني پۀ ټولو معتبر وېپانګو ( دهخدا، معیین، حییم) کې د دري ژبې پۀ پېژندنه کې راغلي دي، چې دري ژبه د پخواني خراسان او ماوراءالنهر د وګړو ژبه وه. ساسانیان؛ چې دعراق عجم ( اوسني ایران اوسېدونکي) همدا دري ژبه لۀ اسلام وروسته د پهلوي ژبې پرځای د خپلې ژبې پۀ توګه ومنله او د ایران ننۍ مروجه ژبه ( فارسي) لۀ هماغې پخوانۍ دري ژبې څخه لاسته راغلې.
هغه څۀ چې نظامي یې پۀ هکله وضاحت نۀ ورکوي، هغه دادی چې ولې دري ژبې ته فارسي یا پارسي وایي. دا پۀ داسې حال کې ده چې پخپله نظامي دامني چې: « دا ژبه لۀ فارس یا پارس سره هېڅ اړیکه نۀ لري.»
کۀ چېرې دا منو چې د دري ژبې د زېږېدو ځای پخوانی خراسان، ماوراء النهر( بخارا و سمرقند)،بلخ او غزنی دی. همدارنګه هم مهاله او موازي د ایرانیانو لۀ ژبې ( پهلوي) سره مروجه شوېده، نو پر همدې بنسټ منطقآ دا نشي کېدای چې «فارسي/ پارسي» ژبه دې د عراق عجم د جنوب لویديځو وګړو ژبه وي.
د دري پر ځای د فارسي کلمې مروجېدل هغه وخت تر سره شول، کله چې دري ژبه پۀ عراق عجم کې خپره شوه او ريښه یې د پارتي اشکانیانو دور ته د پارثي/ پارتي کلمې پورې رسیږي.
(Visited 17 times, 1 visits today)

Leave A Reply

Your email address will not be published.